Waarom online trainen werkt naar het model van McClelland
Essay door: Helge de Broekert
Online trainingen, gericht op gedragsverandering, zijn sterk in opkomst. Daarbij loopt het sterk uiteen wat een online training inhoudt: sommige trainingen zijn gebaseerd op e-learning zonder begeleiding, nieuw zijn de trainingen met interactieve begeleiding van een trainer/coach. De tweede vorm met begeleiding, roept de vraag op:
Hoe kan een training gedragsverandering tot stand brengen op afstand, zonder dat je het gedrag van iemand ziet, ervaart en daar meteen feedback op kan geven?
Onder en boven het wateroppervlak
Het ‘ijsbergmodel’ van McClelland verduidelijkt de discussie. Iedere trainer en training is uit op gedragsverandering. Het model gebruikt de ijsberg als metafoor voor een cliënt om aan te geven dat er voor (blijvende) gedragsverandering meer nodig is dan alleen ontwikkeling op het niveau van kennis en vaardigheden. Het zichtbare deel wordt mede bepaald door de opvattingen (zelfbeeld), normen en waarden, eigenschappen en motieven van iemand. Ontwikkeling op het niveau wat ‘’onder water’’ ligt, geeft meer kans op daadwerkelijke gedragsverandering.
Afbeelding 1 IJsbergmodel McClelland
Daarnaast is bij online trainen ook sprake van ‘’zichtbaar’’ gedrag
De vraag is niet op welk niveau training en coaching zich moet richten, maar of face-to-face of real-life contact noodzakelijk is om gedragsverandering teweeg te brengen. Een argument voor is, is dat bij een real-life training het gedrag van een deelnemer direct zichtbaar is en er direct ook feedback kan worden gegeven. Bij online training is dit niet mogelijk. Het feit dat e-training online plaats vindt, wil echter niet zeggen dat er geen sprake is van waarneembare gedragsvaardigheden en kennis. De kennis van iemand kan worden getest en zal blijken uit de antwoorden. De manier waarop iemand de opdrachten maakt en de berichten en antwoorden die iemand tijdens een training achterlaat, geven een indicatie van de kennis en gedragsvaardigheden van de persoon. Ook is het zo dat de trainer hier feedback op kan geven volgens de regels die daarvoor gelden.
Meer anonimiteit maakt opener
In de training en coaching wordt veel gebruik gemaakt van situaties die mensen zelf hebben meegemaakt en waarop ze graag feedback willen. Zowel met real-life training als online training ben je afhankelijk van wat iemand aan jou vertelt. Inmiddels is bewezen dat mensen online opener zijn en makkelijker dingen vertellen (Trimbos-instituut). Het verhaal wat iemand in een e-training vertelt, kan daarmee vaak betrouwbaarder en mogelijk ook vollediger zijn dan tijdens een real-life training. Daarmee worden onderliggende normen & waarden, overtuigingen en eigenschappen beter en eerder bespreekbaar.
Online: geen groepsdruk, conformisme en andere dynamica
Real-life trainingen vinden altijd in groepsverband plaats: er is altijd sprake van groepsdynamica. Dit heeft effect op de openheid van de deelnemers (minder vanzelfsprekend) en de verhalen en ervaringen die zij inbrengen (sociaal wenselijk of gekleurd). Bij e-training is er altijd sprake van een individueel traject. Dat heeft als voordeel boven real-life trainingen dat er geen sprake is van groepsdynamica en dat er gerichter gewerkt kan worden aan gedragsverandering op de niveaus die in het model onder het wateroppervlak liggen.
Minder directe ruis: meteen ‘onder water’
Het model laat zien dat het zichtbare gedrag aangestuurd wordt door een grote berg onderwater. Bij e-training vervalt als het ware de ‘ruis’ (de stemming van de deelnemer, de interpretatie van de trainer) van het directe gedrag. Dat biedt de mogelijkheid om in de modules gerichter te trainen op de onderliggende factoren die van invloed zijn op het gedrag: het zelfbeeld, normen & waarden, eigenschappen en motieven van mensen.
Ga hier naar het complete aanbod van online trainingen van Evelp